مهدی خوش‌خرام: چرا هوش مصنوعی نمی‌تواند «لبخند واقعی انسان» را بازسازی کند؟

خلاصه کلیدی:

نفوذ پنهان الگوریتم‌های هوش مصنوعی در پلتفرم‌های همه‌گیری مانند اینستاگرام، اهمیت کلیدی پردازش داده‌های رفتاری را در زندگی روزمره نمایان می‌سازد. با این حال، در صنعت هتلداری و خدمات گردشگری، اتکای محض به اتوماسیون و رباتیک با شکست مواجه خواهد شد. تجربیات برندهای فاخر هتلداری جهان اثبات می‌کند که فناوری تنها یک ابزار مکمل زیرساختی است؛ چرا که ویژگی‌های اصیل میزبانی همچون «لبخند واقعی»، «عاطفه انسانی» و «درک متقابل» قابلیت جایگزینی با ماشین را ندارند و توسعه هوشمند تنها در صورت تمکن اقتصادی هتل‌ها و جذب ارز از طریق گردشگری بین‌المللی معنا می‌یابد.

از الگوریتم‌های پنهان تا لزوم صیانت از اصالت میزبانی؛ چرا هوش مصنوعی نمی‌تواند «لبخند واقعی انسان» را بازسازی کند؟

تهران — در ادامه نشست هم‌اندیشی استادان و فعالان گردشگری به مناسبت هفته گردشگری (سه شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵) در موزه دفینه—که به همت خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد—چالش‌های امنیتی پلتفرم‌های دیجیتال، آسیب‌شناسی اقتصادی هتلداری و حفظ مرزهای اصالت میزبانی انسانی مورد واکاوی قرار گرفت.

مهدی خوش‌خرام، استاد و فعال ارشد صنعت گردشگری و هتلداری، در سخنان خود با اشاره به الگوریتم‌های پنهان در زندگی روزمره، به تبیین جایگاه واقعی هوش مصنوعی در برابر حس گرم میزبانی انسانی در ۵ محور کلیدی پرداخت.

الگوریتم‌های پنهان شبکه و دغدغه امنیت داده‌ها

مهدی خوش‌خرام با تاکید بر اینکه امروز فراگیرترین بستری که عموم جامعه—از خردسال تا سالمند—به‌طور روزمره با آن درگیرند، شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام است، افزود که هوش مصنوعی در الگوریتم‌های این پلتفرم‌ها نقشی حیاتی دارد؛ به طوری که بسیاری از کاربران حتی آگاه نیستند که تحلیل رفتار، جستجوها و میزان مکث آن‌ها روی محتواها توسط هوش مصنوعی پردازش و پیشنهاد می‌شود.

این حجم بالای پردازش، دو چالش اساسی ایجاد کرده است:

• تهدید حریم خصوصی: جمع‌آوری انبوه داده‌های شخصی و رفتارشناختی در زمان رزرو هتل و خدمات سفر، نگرانی‌های جدی درباره امنیت اطلاعات و چگونگی سوءاستفاده‌های آتی از این داده‌ها ایجاد کرده است.

• ملاحظات روان‌شناختی و خطای الگوریتمی: سیستم‌های یادگیری ماشین گاه در ثبت و اصلاح داده‌های کاربر دچار تثبیت و نادرستی می‌شوند و فرایند «فراموشی داده» یا اصلاح الگوی شناختی کاربر در آن‌ها با چالش‌های پیچیده‌ای همراه است.

مطالب مرتبط

• محمود بنکدارنیا: چرا صیانت از تبادل داده‌های بین‌المللی شرط بقای گردشگری است؟
• مهدی باصولی: چرا «کلان‌داده‌ها» سوخت اصلی آینده گردشگری هستند؟
• مریم صداقت: چرا مزیت رقابتی آینده گردشگری در داده‌محوری و اخلاق نهفته است؟

درس هتلداری جهان: شکست ربات‌ها در برابر «لبخند واقعی انسان»

این استاد هتلداری با بررسی الگوی هتل‌های شاخص و تاریخی جهان (نظیر کلاریج یا ساووی در انگلستان) خاطرنشان کرد که این مجموعه‌ها با وجود بکارگیری فناوری‌های نوین، به هیچ عنوان ساختار سنتی و اصالت میزبانی خود را فدا نکرده‌اند:

تجربه استفاده از ربات‌های خدمتکار یا نظافتچی در لابی هتل‌ها اثبات کرده که این ابزارها تنها جذابیت مقطعی دارند. حس گرم میزبانی انسانی، لبخند واقعی، عواطف و واکنش هوشمندانه به نیازهای مهمان، قابلیتی است که هیچ رباتی توان جایگزینی آن را ندارد.

 واقعیت‌های اقتصادی هتلداری و تعریف اصیل گردشگری

از منظر مدیریتی و اجرایی، مهدی خوش‌خرام دو شرط حیاتی را برای سودآوری و پیاده‌سازی فناوری‌های نوظهور در ایران مطرح نمود:

1. اولویت بقا و زیرساخت در هتلداری: بدنه هتلداری کشور با چالش‌های سنگین هزینه‌ای (از ۱۰ تا ۳۰ میلیارد تومان هزینه نگهداری ماهانه در برخی مجموعه‌ها) دست‌پنجه نرم می‌کند. برای هتلداری که درگیر هزینه‌های جاری است، نجات هتل در اولویت نخست قرار دارد و سرمایه‌گذاری بر هوش مصنوعی تنها زمانی منطقی است که زیرساخت‌ها و تمکن اقتصادی آن فراهم باشد.

2. گردشگری واقعی یعنی ورود ارز: تعریف واقعی توسعه گردشگری، گردش ریال میان استان‌ها نیست، بلکه جذب گردشگر خارجی و ورود ارز به کشور است. تا زمانی که زیرساخت‌های کلان اصلاح نشود و تعاملات بین‌المللی شکل نگیرد، ابزارهای هوشمند کارایی کامل خود را پیدا نخواهند کرد.

به باور کارشناسان حاضر در نشست موزه دفینه، هوش مصنوعی نباید جایگزین انسان شود، بلکه باید به عنوان یک ابزار مکمل در خدمت تقویت اقتصاد هتلداری و صیانت از اصول اصیل میزبانی انسانی قرار گیرد.