ثبت روستای شوکل حاجی‌وند به عنوان نخستین روستای ملی چوقابافی خوزستان

به گزارش پایگاه خبری سفرنویسان، روستای شوکل حاجی‌وند در اندیکا، نخستین روستای استان خوزستان شد که به صورت رسمی در فهرست روستاهای ملی صنایع دستی کشور جای گرفت. این ثبت با محوریت هنر چوقابافی انجام شده است.

حبیب خسروی حاجی‌وند، رییس شورای شهرستان اندیکا، در این باره گفت که ثبت ملی روستاها و شهرهای فعال در حوزه صنایع دستی، یک راهکار موثر برای برندسازی و شناساندن مقاصد به گردشگران است. به گفته او، این کار به رونق اقتصادی و فرهنگی مناطق کمک شایانی می‌کند.

وی افزود: شوکل حاجی‌وند از دیرباز مرکز اصلی بافت چوقای اصیل بختیاری بوده و این عنوان، حقی است که به هنرمندان آن تعلق می‌گیرد.

خسروی درباره اهمیت چوقا در فرهنگ بختیاری توضیح داد و گفت این پوشش، یکی از کهن‌ترین و اصیل‌ترین لباس‌های مردان این خطه به شمار می‌رود. معروف‌ترین نوع آن که به چوقای کیارسی‌بافت شهرت دارد، توسط زنان همین روستا تولید می‌شود. این هنر نیازمند مهارت و دقت فراوان است و از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است.

بر اساس گفته‌های او، از جمعیت بیش از هزار نفری این روستا، بالغ بر ۲۳۰ نفر به کار چوقابافی مشغول هستند. این حرفه تنها یک شغل نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی مردم منطقه محسوب می‌شود.

رییس شورای شهرستان اندیکا درباره فرآیند ثبت این روستا اظهار داشت: این موضوع از سال ۱۴۰۰ مطرح شد و کارشناسان میراث فرهنگی چندین بار از کارگاه‌های روستا بازدید کردند. اگرچه وقوع برخی رویدادها روند کار را کند کرد، اما پیگیری‌های مستمر سرانجام به نتیجه رسید.

او تاکید کرد که اندیکا ظرفیت‌های گسترده‌ای در زمینه انواع دست‌بافته‌های سنتی مانند قالی، گبه، گلیم و سیاه‌چادر دارد. همین تنوع سبب شده تا پیشنهاد ثبت این شهرستان به عنوان شهر ملی دست‌بافته‌های سنتی نیز مطرح شود.

خسروی حاجی‌وند این ثبت را سرآغاز یک راه تازه دانست و گفت این اقدام می‌تواند به ایجاد شغل پایدار و افزایش سطح تولید در روستا بینجامد. برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی یک بازارچه محلی و نیز ایجاد نخستین موزه روستایی در شوکل حاجی‌وند در دستور کار قرار دارد.

وی بیان کرد که شکل‌گیری چنین موزه‌ای، گامی بلند در راستای معرفی فرهنگ بختیاری و توسعه گردشگری خواهد بود.

به گفته رییس شورای شهرستان اندیکا، اقدامات هویت‌بخشی در روستا آغاز شده است. نامگذاری معابر با نام‌های مرتبط، اجرای دیوارنگاره‌هایی با تصویر زنان چوقاباف، نصب تابلوی بزرگ خوش‌آمدگویی و برنامه‌ریزی برای نصب مجسمه‌ای با پوشش چوقا از جمله این اقدامات است.

خسروی در پایان گفت: ثبت ملی چوقابافی فقط یک عنوان نیست، بلکه فرصتی است برای معرفی بهتر، حفظ اصالت‌ها و ایجاد اشتغال ماندگار. امید است با همکاری مسئولان و مردم، شوکل حاجی‌وند به یکی از مقاصد مهم گردشگری فرهنگی در خوزستان تبدیل شود.

چرا این خبر مهم است؟ تحلیل هزینه‌ها، ایمنی و تصمیم‌گیری مسافران

ثبت ملی یک روستا به عنوان قطب یک صنعت دستی، پیامدهای مستقیم و ملموسی برای گردشگران و برنامه‌ریزان سفر دارد. از جنبه اقتصادی، این شناسایی رسمی معمولاً به معنای تضمین کیفیت و اصالت محصول برای خریداران است. مسافران با اطمینان بیشتری برای خرید چوقای اصل به این مقصد سفر می‌کنند، زیرا می‌دانند محصولی را می‌خرند که زیر نظر نهادهای متولی تولید شده است. این امر از ریسک خرید کالای تقلبی یا بی‌کیفیت می‌کاهد.

از نگاه ایمنی و تجربه سفر، چنین ثبت‌هایی اغلب با توسعه زیرساخت‌های محلی همراه می‌شود. انتظار می‌رود برای استقبال از گردشگران بیشتر، خدمات رفاهی، راهنمایان محلی و امکانات اقامتی در روستا و اطراف آن بهبود یابد. این توسعه زیرساختی، سفر به مناطق کمتر شناخته شده را امن‌تر و راحت‌تر می‌سازد. برای مسافران، این خبر به معنای کشف یک مقصد جدید و اصیل است که می‌تواند تجربه‌ای عمیق‌تر از مواجهه با فرهنگ بومی را ارائه دهد.

اهمیت این رویداد برای مخاطب ایرانی

این خبر برای هر ایرانی که دغدغه حفظ میراث فرهنگی و حمایت از اقتصاد محلی را دارد، ارزشمند است. ثبت ملی شوکل حاجی‌وند، نمونه‌ای موفق از توانمندسازی یک جامعه روستایی از طریق هنرهای سنتی است. این اتفاق نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با شناسایی و رسمیت بخشیدن به مهارت‌های بومی، هم از فراموشی آنها جلوگیری کرد و هم زمینه اشتغال و درآمدزایی برای ساکنان را فراهم نمود.

برای مخاطب ایرانی، این داستان فرصتی برای آشنایی با بخشی غنی و کمتر دیده شده از فرهنگ بختیاری است. همچنین الگویی عملی ارائه می‌دهد که چگونه می‌توان در سایر نقاط کشور نیز با تکیه بر داشته‌های بومی، گردشگری را رونق بخشید و توسعه پایدار را رقم زد. این خبر به ما یادآوری می‌کند که ثروت واقعی کشور، تنها در منابع زیرزمینی نیست، بلکه در دستان هنرمند و ذهن خلاق مردمانش نهفته است.

تحلیل مدیریتی برای فعالان صنعت گردشگری ایران

ثبت ملی روستای شوکل حاجی‌وند به عنوان روستای ملی چوقابافی، یک کیس استادی قابل تامل برای مدیران و سیاست‌گذاران حوزه گردشگری و صنایع دستی ایران است. این رویداد را می‌توان از منظر چندین مفهوم کلیدی مدیریت گردشگری تحلیل کرد. نخست، مفهوم «برندسازی مقصد» است. این ثبت، در واقع یک اقدام استراتژیک برای متمایزسازی روستا در نقشه گردشگری کشور محسوب می‌شود. با اختصاص یک عنوان ملی منحصربه‌فرد، روستا از حالت گمنامی خارج شده و به یک «برند مقصد» تبدیل می‌شود که حول محور یک محصول خاص (چوقا) شکل گرفته است. این امر جذب گردشگران علاقه‌مند به گردشگری خلاق و گردشگری مبتنی بر تجربه را تسهیل می‌کند.

دوم، بحث «زنجیره ارزش گردشگری» است. ثبت ملی، تنها به تولید محصول ختم نمی‌شود، بلکه می‌تواند کل زنجیره ارزش را متحول کند. از تامین مواد اولیه مرغوب و آموزش هنرمندان (ارتقای کیفیت محصول) گرفته تا ایجاد بازارچه‌های محلی، توسعه راهنمایان تخصصی، طراحی تورهای تجربه‌محور بازدید از کارگاه‌ها و در نهایت بازاریابی و فروش. مدیران باید برای تکمیل این زنجیره ارزش برنامه‌ریزی کنند تا درآمد حاصل از گردشگری به طور عادلانه‌تری در جامعه محلی توزیع شود و از خروج یک‌باره سود جلوگیری گردد.

سوم، نگاه به این موضوع به عنوان یک «خوشه صنعتی-گردشگری» است. تمرکز بر یک صنعت دستی خاص می‌تواند هسته اولیه شکل‌گیری یک خوشه اقتصادی حول محور گردشگری و صنایع دستی باشد. جذب سرمایه‌گذاری برای اقامتگاه‌های بوم‌گردی، رستوران‌های محلی، حمل و نقل داخلی و خدمات جانبی، همگی در اطراف این هسته اصلی رشد خواهند کرد. این رویکرد خوشه‌ای، رقابت‌پذیری منطقه را افزایش داده و نوآوری را تشویق می‌کند.

چهارم، اهمیت «مدیریت یکپارچه مقصد» در این فرآیند آشکار است. موفقیت چنین طرحی نیازمند هماهنگی و همکاری تمام ذی‌نفعان، از جمله شورای اسلامی روستا، ادارات میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، جامعه محلی و بخش خصوصی است. تشکیل یک کمیته راهبردی محلی می‌تواند تضمین کند که توسعه گردشگری، همسو با حفظ اصالت فرهنگی و منافع ساکنان پیش می‌رود و از آفات گردشگری انبوه و بی‌ضابطه در امان می‌ماند.

در نهایت، این رویداد بر «گردشگری پایدار» و نقش آن در «توسعه منطقه‌ای» تاکید دارد. توسعه مبتنی بر دارایی‌های فرهنگی و طبیعی بومی، پایدارترین شکل توسعه است زیرا به منابع داخلی متکی است و هویت جامعه را تقویت می‌کند. برای مدیران صنعت گردشگری ایران، شوکل حاجی‌وند می‌تواند الگویی باشد برای شناسایی و برندسازی سایر نقاط دارای پتانسیل در کشور، که با تکیه بر مزیت رقابتی منحصربه‌فرد خود، می‌توانند هم گردشگری را رونق بخشند و هم به توسعه متوازن و همه‌جانبه مناطق کمک کنند.

دانلود رایگان مجله سفرنویسان

• شماره 12 مجله تحلیلی_تخصصی گردشگری سفرنویسان

• شماره ۱۱ مجله سفرنویسان

• شماره 10 ؛ ویژه نامه نوروز 1404

• شماره ۹ ویژه نامه “صنعت گردشگری و دولت چهاردهم”