گنجینه‌های باستانی گندم در دل کوه‌های روستای زید ایلام

روستای زید که در مسیر ارتباطی میان مرکز استان ایلام و شهر دره‌شهر قرار گرفته، با داشتن دره‌های حیرت‌آور و مخازن کهن غلات، یکی از پتانسیل‌های کمتر شناخته شده حوزه گردشگری در این منطقه به حساب می‌آید.

این آبادی در فاصله ۲۵ کیلومتری از دره‌شهر واقع شده و از جمله نقاط مهم استان محسوب می‌شود. شهرت اصلی آن به واسطه وجود آرامگاه امامزاده «زید بن علی» از نوادگان امام موسی کاظم(ع) است که همواره مورد احترام مردم بوده.

یکی از مشخصه‌های بارز این منطقه، وجود دره‌های عظیم و شگفت‌انگیزی است که تا به امروز چندان معرفی نشده‌اند. به گفته ساکنان محلی، بیش از پنج یا شش دره بزرگ در اطراف وجود دارد که پیمودن آنها به دلیل گستردگی و دشواری مسیر، نیازمند ابزارهای مخصوص کوهپیمایی است.

جمعیت این روستا حدود ۸۰۰ نفر در قالب صد خانوار است و طرح هادی روستایی در آن به صورت کامل اجرا نشده. نبود آسفالت مناسب و جدول‌بندی از جمله نیازهای اصلی مردم اینجا عنوان می‌شود. با این حال، وجود آثار تاریخی درون صخره‌ها، نگاه بازدیدکنندگان را به خود معطوف کرده است.

این آثار شامل بیش از سی مخزن نگهداری گندم است که به اعتقاد بومیان، بین هفت تا هشت قرن قدمت دارند. این انبارها با موادی مانند گل، سنگ و چوب بنا شده و به گونه‌ای ساخته شده‌اند که دانه‌های گندم تا مدت سه سال بدون هیچ گونه آسیبی باقی می‌مانند.

این سازه‌ها علاوه بر کارکرد ذخیره‌سازی، با هدف ایجاد امنیت در برابر یورش غارتگران نیز طراحی شده بودند. قرارگیری دو صخره بزرگ در مقابل یکدیگر، نشان از توجه معماران آن دوران به ملاحظات دفاعی دارد. در بخش انتهایی آبادی نیز خانه‌ای قدیمی وجود دارد که به نظر می‌رسد با این مخازن در ارتباط بوده است.

فرزاد شریفی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام اعلام کرد: با تخصیص اعتباری ملی به میزان پنج میلیارد ریال، مطالعات مربوط به بافت کهن روستای زید در شهرستان بدره به پایان رسیده است.

او ادامه داد: این روستا دارای دره‌های بزرگ و صخره‌هایی است که در آنها مخازن نگهداری گندم احداث شده و طراحی این انبارها به گونه‌ای است که غلات تا سه سال در سلامت کامل می‌مانند.

این مقام مسئول تاکید کرد: با توجه به اینکه پیش از این هیچ اقدامی برای بافت تاریخی این منطقه انجام نشده بود، بررسی و مطالعه آن در اولویت قرار گرفت که خوشبختانه به نتیجه رسید.

وی این گام را اقدامی مهم برای شناخت و صیانت از بافت تاریخی روستای زید دانست و گفت: بر مبنای طرح مطالعاتی انجام شده، کار ساماندهی و حفاظت از بافت تاریخی موجود در این ناحیه آغاز شده است.