محمدحسین یزدانی: چرا هوش مصنوعی جایگزین راهنمایان گردشگری نمی‌شود؟

بازطراحی ساختاری صنعت و ارزش روایتگری انسانی؛ چرا هوش مصنوعی جایگزین راهنمایان گردشگری نمی‌شود؟

خلاصه کلیدی:
راهبرد کلانی که از سوی نهادهای بین‌المللی نظیر سازمان جهانی گردشگری (UN Tourism) و یونسکو پیگیری می‌شود، پیش از هر چیز مبتنی بر مفهوم «بازطراحی» (Redesign) بنیادی زیرساخت‌هاست، نه الحاق تحمیلی و سطحیِ هوش مصنوعی به سیستم‌های موجود. در فرایند خلق تجربه سفر، اگرچه الگوریتم‌های هوشمند بر مدیریت لایه‌های «مکانیکی» و لوجستیک مسلط هستند، اما عواطف، خاطره‌سازی و «روایتگری انسانی» همچنان حوزه اختصاصی و رقابتی نیروی انسانی—به‌ویژه راهنمایان تور خلاق—باقی خواهد ماند.

تهران — در بخش دیگری از نشست هم‌اندیشی استادان و فعالان گردشگری به مناسبت هفته گردشگری (سه شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵) در موزه دفینه—که به همت خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد—ابعاد ساختاری، مفهومی و نقش راهنمایان گردشگری در مواجهه با تحولات فناورانه تحلیل شد.

محمدحسین یزدانی، رئیس جامعه انجمن‌های حرفه‌ای راهنمایان گردشگری کشور، در سخنان خود با فراتر رفتن از ابزارهای روزمره یادگیری ماشین (مانند سامانه‌های مسیریابی و تحلیل ترافیک)، ضرورت بازطراحی ساختاری و حفظ اصالت روایتگری انسانی در صنعت گردشگری را تبیین کرد.

«بازطراحی»؛ کلید واژه سازمان جهانی گردشگری و یونسکو

محمدحسین یزدانی با نقد رویکردهای سطحی به فناوری، تاکید کرد که بکارگیری اثرگذار هوش مصنوعی نیازمند تغییر نگاه کلان و افق‌گشایی ۳۰ تا ۴۰ ساله در سیاست‌گذاری‌هاست:

• عبور از وصله‌کاری فناوری: هوش مصنوعی را نمی‌توان به صورت تحمیلی به ساختارهای سنتی—از موزه‌ها تا سامانه‌های کلان مدیریت سفر—سنجاق کرد و ادعای مدرن‌سازی داشت.

• بازطراحی از پایه‌ای‌ترین مراحل: الگوی سازمان جهانی گردشگری و نهادهای فراملیتی نشان می‌دهد که فناوری باید در هسته اولیه طراحی پروژه‌ها (از معماری و نحوه ساخت یک موزه گرفته تا الگوی تعامل با مخاطب) ادغام و «بازطراحی» شود.

تفکیک تجربه سفر: لایه مکانیکی در برابر لایه انسانی و عاطفی

رئیس جامعه انجمن‌های حرفه‌ای راهنمایان گردشگری، طراحی تجربه مشتری در سفر را به دو بخش کاملاً مجزا تقسیم‌بندی نمود:

1. بخش مکانیکی: شامل سیستم‌های عامل هتل‌ها، زیرساخت‌های حمل‌ونقل و مجموعه‌های تفریحی که هوش مصنوعی به‌خوبی و با دقت بالا مدیریت آن را بر عهده می‌گیرد.

2. بخش انسانی و احساسی: مبتنی بر عواطف، خاطره‌سازی و حس تعلق؛ حوزه‌ای که هوش مصنوعی در حال حاضر فاقد توانایی در آن است و نقش راهنمایان گردشگری در آن غیرقابل‌جایگزین باقی می‌ماند.

تحول در نقش راهنمای گردشگری: عبور از «علامه دهر» به «خالق تجربه»

یزدانی با اشاره به دسترسی لحظه‌ای و همه‌جانبه گردشگران عصر حاضر به داده‌ها، بازتعریف مسئولیت راهنمایان تور را یک ضرورت حیاتی دانست:

• راست‌آزمایی آنی داده‌ها توسط مسافر: در عصر حاضر، راهنما دیگر نمی‌تواند نقش دانای کل یا «علامه دهر» را ایفا کند؛ چرا که مخاطب در همان لحظه صحت داده‌های تاریخی و جغرافیایی را از طریق ابزارهای دیجیتال راست‌آزمایی می‌کند.

• ارزش افزوده‌ی «خلاقیت شخصی»: نقطه قوت و تمایز اصلی راهنمایان امروز، خلاقیت فردی در «تولید معنا»، روایتگری عاطفی و خلق تجربیات منحصربه‌فردی است که هیچ الگوریتم هوشمندی هنوز توان ورود به آن را ندارد.

به باور کارشناسان حاضر در نشست موزه دفینه، پذیرش فناوری در صنعت گردشگری نباید به معنای نادیده گرفتن سرمایه انسانی باشد؛ بلکه هوش مصنوعی با بر عهده گرفتن بخش‌های مکانیکی سفر، به راهنمایان و فعالان این صنعت فرصت می‌دهد تا بر بعد اصلی گردشگری، یعنی «ارتباط عمیق انسانی و روایتگری اصیل» تمرکز کنند.