صالحی امیری: ایران، سرزمین رمزها و رازهای تمدنی

میراث ایران: «سرزمین رمزها و رازها» و تداوم خلاق هویت فرهنگی در تاریخ

پایگاه خبری سفرنویسان -سید رضا صالحی امیری، وزیر وقت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، در اجلاس بین‌المللی ایران‌شناسی که روز شنبه، ۲۴ آبان، در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار شد، ایران را نه صرفاً یک جغرافیا، بلکه «سرزمین لایه‌های ژرف تاریخ، فرهنگ و تمدن» و «سرزمین رمزها و رازها» توصیف کرد. این اجلاس با رویکرد «شبکه‌سازی و حل مساله» در حوزه ایران‌شناسی برگزار شده بود.

هویت ایرانی؛ ریشه‌ در پیوستگی و مقاومت فرهنگی

صالحی امیری ضمن اشاره به چیستی هویت فرهنگی ایرانی، تأکید کرد که این هویت مجموعه‌ای از لایه‌های پیوسته و زنده است که از دل گسست‌ها شکل نگرفته، بلکه حاصل یک «فرایند طولانی، پیوسته و خلاقانه» بوده است. وی این تداوم تاریخی را «راز بقای ایران» دانست و تاریخ کشور را نمونه‌ای ممتاز از مقاومت فرهنگی قلمداد کرد: «مهاجمان بسیاری به این سرزمین تاختند، اما آنچه ماند فرهنگ و تمدن ایرانی بود.»

وزیر میراث‌فرهنگی، زبان فارسی را «رمز درونی هویت ایرانی» و پیونددهنده روایت‌ها، اسطوره‌ها، حکمت، شعر و حافظه تاریخی این ملت خواند. او ایران را یک «پدیده کم‌نظیر از تنوع در عین انسجام» توصیف کرد که در آن کثرت اقوام (از آذری‌ها و کردها تا بلوچ‌ها، ترکمن‌ها و عرب‌ها) با هزاران گویش زنده، همگی زیر چتر کلان فرهنگ ایرانی زیست می‌کنند. وی این تنوع را نه یک تهدید، بلکه «عامل قدرت و استحکام هویت ایرانی» برشمرد.

بیشتر بخوانید:

احترام به گردشگر؛ مهم‌ترین اصل بنیاد ملی برای توسعه توریسم

برنامه ۱۰ ساله گردشگری: جهش منابع و نوسازی ساختار

نقش تمدنی ایران: میانجی فرهنگ‌ها در بستر جاده ابریشم

صالحی امیری در تبیین نقش تمدنی ایران اظهار داشت که ایران در بستر تاریخی جاده ابریشم نقشی میانجی میان فرهنگ‌ها داشته و هم از سنت‌های گوناگون بهره گرفته و هم بر آن‌ها تأثیر گذاشته است. وی افزود: «همین تبادلات مستمر، هویت ایرانی را پویا، سازنده و جهانی کرده است.»

او به ثبت جهانی منشور کوروش در یونسکو اشاره کرد و گفت که تصویب این اثر با اجماع جهانی نشان داد که میراث «عدالت، مدارا، احترام به تنوع و پاسداری از کرامت انسانی، در ریشه‌های فرهنگ ایران استوار است و همچنان الهام‌بخش جهان امروز است.» وزیر میراث‌فرهنگی، همچنین توانایی بازآفرینی را «روح حیاتی هویت ایرانی» دانست که ایران را در سخت‌ترین بحران‌ها توانمندتر ساخته است.

تعهدات سه‌گانه وزارت میراث‌فرهنگی برای جامعه ایران‌شناسی

صالحی امیری با تأکید بر ضرورت نگاه میدانی در مطالعات ایران‌شناسی، این حوزه را «پروژه‌ای میدانی، انسان‌شناختی و روایت‌پژوهانه» دانست. وی افزود که ایران تقریباً تمامی گونه‌های گردشگری را در خود جای داده و صنایع‌دستی آن با بیش از ۲۹۹ رشته ثبت‌شده، «متن زیبایی‌شناختی و حافظه تاریخی» این سرزمین را حفظ کرده است.

وی در پایان، سه تعهد رسمی این وزارتخانه نسبت به جامعه ایران‌شناسی جهان را تشریح کرد:

• گسترش همکاری‌های علمی: تأکید بر همکاری با مراکز و بنیادهای ایران‌شناسی، دانشگاه‌ها و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و فراهم کردن دسترسی پژوهشگران به منابع علمی، آرشیوی و موزه‌ای در اولویت است.

• دیپلماسی فرهنگی مؤثرتر: میراث ایرانی از طریق دیپلماسی فرهنگی، نمایشگاه‌های بین‌المللی و پروژه‌های مشترک، حضوری پررنگ‌تر و تأثیرگذارتر در عرصه جهانی خواهد یافت.

• ایجاد زیرساخت‌های مطالعات میدانی: طراحی و فراهم‌سازی مسیرهای پژوهشی تازه، سفرهای تخصصی و زیرساخت‌های مطالعات میدانی در استان‌ها برای دستیابی ایران‌شناسان به شناختی عمیق‌تر از واقعیت‌های فرهنگی ایران.

وزیر میراث فرهنگی در خاتمه، ایران را «نه فقط موضوع پژوهش، بلکه میدانی برای تامل، تجربه و معنا» خواند و از تمامی نهادهای مشارکت‌کننده در برگزاری اجلاس سپاسگزاری کرد.