مهار خونریزی گردشگری؛ فرار سرمایه‌های انسانی در سایه بحران

نقد صریح نایب‌رئیس جامعه تورگردانان از مدیریت بحران‌های ژئوپلیتیکی

نایب‌رئیس جامعه تورگردانان ایران با تشریح ابعاد خسارات ناشی از تکانه‌های ژئوپلیتیکی بر بدنه گردشگری کشور، «فرار سرمایه انسانی متخصص» را اصلی‌ترین شریان خونریزی این صنعت دانست و تاکید کرد که حاکمیت و بخش خصوصی به‌جای دل‌خوش‌کردن به مسکن‌های مقطعی، باید مدل مدیریت بحران خود را اصلاح کنند.

به گزارش مجله تخصصی-تحلیلی «سفرنویسان»، مصطفی سروی در میزگرد تخصصی این مجله که با موضوع «واکاوی چالش‌های تورگردانان در بحران جنگ» برگزار شد، با اشاره به ضرورت عارضه‌یابی دقیق در چرخه مدیریت بحران گفت: «در مواجهه با آسیب‌های اخیر، متولیان تصمیم‌گیر به‌جای مهار خونریزی اصلی، مشغول جراحی‌های جزئی و سطحی هستند. گام اول در اتاق عمل، حفظ علائم حیاتی بیمار است و در شرایط فعلی، خونریزی اصلی صنعت گردشگری، کوچ و فرار نیروهای آموزش‌دیده و متخصصی است که هزینه‌های گزافی صرف تربیت آن‌ها شده است.»

عوارض عارضه‌یابی نادرست و مطالبات انفعالی

سروی با نقد الگوی سنتی مطالباتی در بخش خصوصی خاطرنشان کرد: «این تصور که در شرایط کسر بودجه شدید دولت، مدام خواستار بخشودگی‌های مطلق یا وام‌های مقطعی باشیم، نه واقع‌بینانه است و نه مسئله‌ای را حل می‌کند. بخش خصوصی باید از رویکرد انفعالی دست بردارد. اگر چند ماه بیمه یا مالیات ببخشند اما مسافری وجود نداشته باشد، هزینه‌های جاری و حقوق نیروی انسانی باز هم کمر بنگاه‌ها را می‌شکند.»

وی افزود: «مسئله اصلی، کمبود منابع مالی دولتی نیست، بلکه اصلاح روش‌های مدیریتی است. برای نمونه، عدم آموزش و نبود نگاه تخصصی در سازمان امور مالیاتی باعث شده ممیزان شناخت درستی از ظرایف و هزینه‌های دفاتر مسافرتی و هتل‌ها نداشته باشند. اصلاح این ساختارها، مطالبه اصلی ماست.»

سه راهبرد فوری برای حفظ علائم حیاتی صنعت

نایب‌رئیس جامعه تورگردانان ایران برای جلوگیری از فروپاشی زنجیره تأمین، سه راهبرد اجرایی و کوتاه‌مدت را پیشنهاد کرد:

• تغییر جهت هوشمندانه به سمت بازار داخلی: عرضه ظرفیت اقامتی با نرخ‌های حمایتی از طریق شبکه رسمی توزیع (دفاتر مسافرتی و تورگردانان) جهت جلوگیری از تک‌فروشی هتل‌ها و فعال ماندن کل زنجیره.

• تخصیص سوبسید غیرنقدی و کالایی: اختصاص سهمیه‌های انحصاری انرژی، سوخت سفر و کالاهای اساسی به تأسیسات گردشگری به‌جای پرداخت یارانه‌های تورم‌زا جهت کاهش نرخ تمام‌شده بسته‌های سفر.

• قیمت‌گذاری تهاجمی در بازارهای منطقه‌ای: تعریف تخفیف‌های ویژه (تا ۷۰ درصد) برای بازارهای همسایه با هدف حفظ سهم بازار، مشابه الگوی اجراشده در سایر کشورهای بحران‌زده.

«در وزارتخانه، کمیته راهبردی با میانگین سنی بالای ۸۰ سال تشکیل داده‌ایم! انتظار ارائه فکر نو و راهکار روزآمد از این ترکیب، ظلم به خودِ این بزرگواران است. باید از فکر جوانان و مشاوران زبده استفاده کرد.»

نقد ساختارهای فرسوده و ایجاد انحصار در بازارهای جایگزین

سروی با انتقاد از حاشیه‌نشینی مشاوران زبده و عدم بهره‌گیری از توان جوانان و فناوری‌های نوین، هزینه‌های بی‌حاصل مانند اعزام هیأت‌های عریض و طویل به رویدادهای خارجی را مایه دلسردی بخش خصوصی خواند.

وی همچنین با اشاره به ساماندهی ورود مسافران از کشورهای همسایه نظیر افغانستان و پاکستان تاکید کرد: «مقرر کردن ضمانت‌نامه برای ورود توریست واقعی اقدام درستی بود، اما اجرای آن به ایجاد رانت و انحصار برای چند آژانس خاص منجر شد. در شرایطی که بازارهای اروپایی و روسی بسته شده‌اند، بستن بازارهای جایگزین بر روی سایر فعالان بخش خصوصی یک خطای بزرگ است و شیوه‌نامه‌ها باید بر اساس معیارهای شفاف و رقابتی اصلاح شوند.»

این فعال صنعت گردشگری در پایان پیشنهاد داد به‌جای تشکیل کمیته‌های اسمی و عریض و طویل، دبیرخانه‌ای فعال برای پایش و استخراج ایده‌های نوین فعالان صنف و جوانان تشکیل شود تا راهکارهای عملیاتی خروج از بحران تدوین گردد.

مشروح میزگرد را در شماره 15 مجله تخصصی سفرنویسان مطالعه نمائید.