کاهش سفرهای کاری در ایتالیا؛ روندی که زنگ هشدار را به صدا درآورد
بر پایه پژوهشی که از سوی رصدخانه سفرهای کاری دانشگاه پلیتکنیک میلان انجام شده، تعداد سفرهای کاری در کشور ایتالیا طی سال ۲۰۲۵ در مقایسه با سال پیش از آن حدود ۲ درصد کاهش یافته است. این در حالی است که میزان هزینهکرد در این بخش نیز حدود ۳ درصد کمتر شده که دلیل اصلی آن افت سفرهای بینالمللی عنوان شده است.
این نظرسنجی که با همکاری دانشگاه بولونیا و با مشارکت بیش از ۱۰۰ شرکت مستقر در ایتالیا انجام شد، نشان میدهد که هزینههای سفرهای کاری بینالمللی شرکتها از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵، ۵ درصد کاهش یافته و به رقم ۱۲.۶ میلیون یورو رسیده است. در مقابل، هزینههای سفرهای کاری داخلی ۱ درصد افزایش پیدا کرده و به ۸.۹ میلیون یورو رسیده است.
حجم سفرهای داخلی تنها ۱ درصد افت داشته و رصدخانه شمار ۲۲.۷ میلیون سفر را ثبت کرده که بسیار بیشتر از تعداد سفرهای بینالمللی است. سفرهای منطقهای درون اروپا با کاهش ۴ درصدی مواجه شده و به ۶.۴ میلیون سفر رسیده، در حالی که سفرهای طولانیمدت نیز ۲ درصد کمتر شده و به ۱.۵۸ میلیون سفر رسیده است.
آندره گویزاردی، مدیر رصدخانه سفرهای کاری که نتایج این پژوهش را هفته گذشته در روز نوآوری سفر این مرکز در میلان ارائه کرد، گفت این یافتهها نشانه «پایان جهانیشدن... جایی که تنشهای ژئوپلیتیکی بازار را هدایت میکنند» است.
او به اثرات تنشهای تجاری و نااطمینانی پیرامون تعرفههای ایالات متحده اشاره کرد و افزود که در شرایط کنونی اقتصاد کلان «شرکتها تمایل به بومیسازی دارند... زنجیرههای تأمین خود را کوتاهتر میکنند و بیشتر بر بازارهای امن تمرکز میکنند.»
وی گفت: «این نخستین باری است که از زمان بازگشت پس از همهگیری [به سفرهای کاری] شاهد کاهش [حجم] هستیم – کاهشی کوچک است، اما زنگ هشدار را به صدا درآورده.»
برخی بخشها بیش از سایرین تحت تأثیر قرار گرفتهاند. بخش خدمات شاهد کاهش ۲ درصدی در کل حجم سفرهای کاری بوده، در حالی که سفر در بخشهای صنعتی پایدار مانده و تنها ۰.۲ درصد کاهش سالانه داشته است.
فعالیتهای بازرگانی همچنان قویترین محرک سفرهای کاری در سال ۲۰۲۵ باقی مانده که ۳ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافته است. سفر برای حضور در جلسات داخلی ۲ درصد افت داشته، در حالی که حضور در نمایشگاههای تجاری و کنفرانسها پایدار مانده – که گویزاردی آن را «نشانهای مثبت برای اقتصاد ایتالیا» خواند.
جورجو گارچا، مدیر ارشد تجاری و عملیات در شرکت سیسآلپینا تورز اینترنشنال، یافتهها را با روند رزروهای سال ۲۰۲۵ این شرکت مدیریت سفر تأیید کرد.
او گفت: «مدیران میانی بسیار کمتر سفر میکنند. امروزه مسافران کاری یا از مدیران ارشد هستند یا کارگران تعمیر و نگهداری.»
گارچا خاطرنشان کرد که حجم سفرهای کاری در بخشهایی مانند بانکداری، بیمه، خدمات حرفهای و مد کاهش یافته است. در همین حال، سفر در بخشهایی مانند نفت و گاز در حال افزایش است.
دیجیتالیشدن مدیریت سفر
مدیریت سفرهای کاری در ایتالیا به طور فزایندهای در حال دیجیتالی شدن است و بسیاری از شرکتها به شدت بر شرکای مدیریت سفر خود برای راهحلهای فناوری تکیه میکنند. بیش از نیمی (۵۳ درصد) از سازمانهای مورد بررسی، فرآیند مدیریت سفر خود را به طور کامل دیجیتالی کردهاند که همه چیز از تأیید پیش از سفر گرفته تا رزرو، پرداخت و رهگیری هزینهها را پوشش میدهد، در حالی که ۲۸ درصد برخی مراحل – عمدتاً فرآیندهای رزرو و پرداخت – را دیجیتالی کردهاند.
اکثریت (۵۸ درصد) از یک ابزار رزرو آنلاین استفاده میکنند و ۸۲ درصد از آنان برای آن ابزار به شرکت مدیریت سفر خود وابسته هستند. گزارشدهی شخصیشده و تحلیل دادههای سفر در میان سه دلیل اصلی انتخاب یک شریک مدیریت سفر قرار دارد.
بیش از نیمی (۵۴ درصد) از شرکتهای ایتالیایی سیستمهایی برای گزارشدهی دادههای سفر کاری پیادهسازی کردهاند که ۴۲ درصد این وظیفه را به شرکت مدیریت سفر خود میسپارند. افزون بر این، ۹۳ درصد از شرکتهایی که با یک آژانس کار میکنند، دادهها و گزارشهای سفر خود را مستقیماً از شرکت مدیریت سفر دریافت میکنند. با این حال، گویزاردی هشدار داد که شرکتهایی که به دنبال داده و تحلیل قابل اعتماد هستند باید «انتظار پرداخت هزینه آن را داشته باشند.»
شرکتهای ایتالیایی همچنین شروع به آزمایش هوش مصنوعی کردهاند، به طوری که ۲۲ درصد ابزارهای هوش مصنوعی مولد را برای مدیریت سفر کاری به کار گرفتهاند، عمدتاً برای وظایفی مانند تحلیل، گزارشدهی و حسابرسی.
تعهد مراقبت
پژوهش رصدخانه نشان داد که ۴۵ درصد از شرکتها تنها تا حدی از تعهدات مراقبتی خود آگاهند یا کاملاً از آن بیخبرند. از میان شرکتهایی که آگاه هستند، تنها ۴۵ درصد سیاستهای سفر همسو با قانون ایتالیا دارند و ۲۲ درصد در حال اجرای چنین سیاستهایی هستند.
گارچا از شرکت سیسآلپینا تورز اظهار داشت: «حفاظت از کارکنان در حین سفر نه تنها یک وظیفه اخلاقی یا قانونی، بلکه سرمایهگذاری بر تداوم عملیاتی و اعتبار شرکت است.»
او گفت: «از دوره پساکوید، سفر به مقاصد دارای عوامل خطر ۳۶ درصد افزایش یافته [و] آگاهی و پیشگیری در حال تبدیل شدن به اولویت برای همه شده است.» وی به افزایش درخواستها برای خدمات مدیریت ریسک سفر اشاره کرد.
گارچا با تکرار استدلالهای گویزاردی درباره دادهها، از شرکتها خواست در مدیریت ریسک سفر سرمایهگذاری کنند.
او گفت: «ایمنی هزینه دارد و به تجربه من، شرکتها بودجهای برای این کار ندارند. نقش شرکت مدیریت سفر در حال تغییر است – پیش از این واکنشی بود، اما اکنون باید کنشگر باشیم... و ما در حال سرمایهگذاری بر نرمافزار هستیم تا بتوانیم از مشتریان خود [در مدیریت ریسک سفر] پشتیبانی کنیم. حتی اگر این به طور سنتی کاری نیست که ما انجام میدهیم، میخواهیم خدمات بیشتری ارائه دهیم و پشتیبانی راهبردی کنیم... ما صرفاً یک کالای مصرفی نیستیم.»
چشمانداز سال ۲۰۲۶
بر پایه یافتههای پژوهش رصدخانه که در اوایل دسامبر به پایان رسید، چشمانداز بازار سفرهای کاری ایتالیا در سال ۲۰۲۶ عمدتاً مثبت باقی مانده است.
با این وجود، گویزاردی خاطرنشان کرد که سرعت سریع تغییر و بیثباتی ژئوپلیتیکی جاری، چالشهای مهمی برای پیشبینی دقیق ایجاد میکنند. او اشاره کرد که پیشبینیها برای رشد هزینهکرد میتواند به طور قابل توجهی متفاوت باشد، از افزایش سالانه ۵ درصدی تا کاهش احتمالی ۲ درصدی.
گویزاردی به بهبود و مقاومت این صنعت در سالهای اخیر اشاره کرد و بر این نکته تأکید کرد که هزینههای سفر کاری داخلی در حال حاضر ۱۰ درصد از سطوح پیش از همهگیری فراتر رفته است. با این حال، او هشدار داد که هزینههای سفر بینالمللی ۱۸ درصد کمتر از ارقام سال ۲۰۱۹ است. او گفت: «این بزرگترین زنگ هشدار درباره پایان جهانیشدن است.»
چرا این آمار مهم است؟ تحلیل هزینه، ایمنی و تصمیمات مسافران
کاهش اندک اما معنادار در حجم و هزینه سفرهای کاری ایتالیا، تنها یک آمار خشک نیست؛ بلکه نشانهای از تحولات بزرگتر در اقتصاد جهانی و رفتار شرکتهاست. این روند به وضوح نشان میدهد که چگونه تنشهای ژئوپلیتیک و نااطمینانیهای اقتصادی، اولویتهای کسبوکارها را تغییر میدهند. شرکتها به جای گسترش جهانی، در حال تمرکز بر بازارهای داخلی و منطقهای امنتر هستند. این «کوتاهسازی زنجیره تأمین» مستقیماً بر الگوهای سفر تأثیر میگذارد و باعث میشود سفرهای طولانیمدت و پرهزینه بینقارهای قربانی شوند.
از سوی دیگر، افزایش تمرکز بر ایمنی و «تعهد مراقبت» از کارکنان، بعد جدیدی به معادلات هزینه اضافه کرده است. همانطور که مدیران صنعت اشاره کردهاند، ایمنی هزینه دارد و بسیاری از شرکتها هنوز بودجه کافی برای سیستمهای پیشرفته مدیریت ریسک سفر اختصاص ندادهاند. این شکاف میان آگاهی و عمل، میتواند هم کارکنان را در معرض خطر قرار دهد و هم شرکتها را با پیامدهای قانونی و اعتباری مواجه کند. بنابراین، تصمیمات آینده مسافران و شرکتها تنها بر پایه صرفهجویی مالی نخواهد بود، بلکه ملاحظات امنیتی و مدیریت ریسک وزن بسیار سنگینتری پیدا خواهند کرد.
درسهایی برای گردشگران و فعالان صنعت ایران
این گزارش برای مخاطب ایرانی، به ویژه فعالان بخش تجاری و مدیران شرکتهای بینالمللی، از چند جنبه حائز اهمیت است. نخست آنکه روندهای جهانی سفر کاری را به وضوح ترسیم میکند و نشان میدهد که حتی در یک بازار توسعهیافته مانند ایتالیا نیز عوامل کلان اقتصادی و سیاسی چگونه میتوانند صنعت سفر را تحت تأثیر قرار دهند. برای شرکتهای ایرانی که قصد توسعه روابط تجاری در اروپا را دارند، درک این روندها برای برنامهریزی دقیقتر سفرهای کاری و تخصیص بودجه ضروری است.
دومین نکته کلیدی، تأکید بر دیجیتالیسازی و استفاده از داده است. گزارش نشان میدهد که شرکتهای پیشرو، مدیریت سفر را از یک فرآیند اداری صرف به یک حوزه راهبردی مبتنی بر داده تبدیل کردهاند. برای کسبوکارهای ایرانی، این یک فرصت یادگیری است تا با بهرهگیری از فناوری و ابزارهای تحلیلی، نه تنها در هزینهها صرفهجویی کنند، بلکه ایمنی و رفاه کارکنان خود را نیز به طور سیستماتیک ارتقا دهند. توجه به «تعهد مراقبت» و مدیریت ریسک سفر، امروزه یک مزیت رقابتی و نشانه بلوغ مدیریتی محسوب میشود.
تحلیل راهبردی برای مدیران صنعت گردشگری ایران
به عنوان یک متخصص با سالها تجربه در مدیریت و راهبری صنعت گردشگری، تحلیل این گزارش فرصتی است برای واکاوی عمیقتر پیامدهای آن برای بازار ایران. نخستین نکته، لزوم «تفکیک بخشبازار» یا Market Segmentation دقیقتر است. گزارش ایتالیا به وضوح نشان میدهد که بخشهای مختلف اقتصادی (خدمات، صنعت، نفت و گاز) رفتار سفر کاملاً متفاوتی دارند. صنعت گردشگری ایران، به ویژه در بخش میزبانی از گردشگران تجاری (MICE)، باید با تحلیل دقیق بخشهای اقتصادی داخلی و بینالمللی فعال در ایران، «بستههای سفر» و خدمات خود را شخصیسازی کند. تمرکز صرف بر کمیت سفرها کافی نیست؛ درک انگیزهسفر و الگوی هزینهکرد هر بخش، کلید طراحی خدمات ارزشآفرین است.
دومین محور، «تحول نقش شرکتهای مدیریت سفر» از یک واسطه فروش به یک «شریک راهبردی» است. همانطور که در گزارش آمده، شرکتهای پیشرو در ایتالیا در حال سرمایهگذاری روی نرمافزارهای تحلیل داده و مدیریت ریسک هستند تا خدمات مشاورهای ارائه دهند. این دقیقاً مسیری است که آژانسها و شرکتهای مدیریت سفر در ایران نیز باید طی کنند. مدل کسبوکار مبتنی بر کمیسیون محض، در حال منسوخ شدن است. آینده در گرو ارائه «ارزش افزوده مبتنی بر دانش» است: تحلیل دادههای سفر شرکتها، مشاوره در بهینهسازی هزینه و مدیریت ریسک، و کمک به تدوین «سیاست سفر» مطابق با استانداردهای بینالمللی. این تحول نیازمند سرمایهگذاری در «سرمایه انسانی» متخصص و فناوری اطلاعات است.
سومین و شاید مهمترین نکته، موضوع «تابآوری» یا Resilience در صنعت گردشگری است. گزارش به «پایان جهانیشدن» و افزایش ریسکهای ژئوپلیتیک اشاره میکند. برای صنعت گردشگری ایران که همواره تحت تأثیر اینگونه ریسکهای بیرونی بوده، توسعه «استراتژیهای کاهش وابستگی» حیاتی است. این به معنای تنوعبخشی به بازارهای مبدأ گردشگران تجاری، تقویت شدید گردشگری داخلی و منطقهای (به ویژه در حوزه سازمان کنفرانسهای اسلامی و همسایگان)، و ایجاد «برند امنیت و میزبانی» است. مدیران ارشد صنعت باید «مدیریت ریسک» را از حاشیه به هسته برنامهریزی راهبردی خود بیاورند و برای سناریوهای مختلف آماده باشند. همزمان، فرصتهای نوظهور، مانند افزایش سفر در بخشهای خاصی مانند نفت و گاز یا فناوری، باید با دقت رصد و برای جذب آنها برنامهریزی شود. در نهایت، آینده متعلق به بازیگرانی است که بتوانند همزمان چابک، دادهمحور و مشتریمحور باشند.
مطالب مرتبط
شوکِ قبوضِ صنعتی به کالبدِ نیمهجانِ هتلداری
شوک تعرفه های صنعتی به هتلداری ایران: تحلیل بحران انرژی که نرخ بازگشت سرمایه (ROI) را تهدید و هتل ها را به مرز ورشکستگی کشانده است. جزئیات افزایش تا ۱...
اردکان به عنوان پایتخت ملی کاربافی معرفی شد
شهر اردکان در استان یزد به عنوان شهر ملی نساجی سنتی (کاربافی) ثبت شد. مراسم گرامیداشت این رویداد با حضور مسئولان استانی و محلی و هنرمندان صنایع دستی ب...
پورتوریکو پنجمین سال پیاپی رشد ورود گردشگران را ثبت کرد
پورتوریکو برای پنجمین سال پیاپی رشد ورود گردشگران را ثبت کرده است. فرودگاه بین المللی آن میزبان بیش از ۶.۸ میلیون مسافر و بنادرش پذیرای بیش از ۱.۶ میل...