خوزستان و جشنواره میراث‌فرهنگی؛ از میزبانی تا روایت بومی

خوزستان و جشنواره میراث‌فرهنگی؛ از روایت‌گری رسانه‌ای تا ضرورت مشارکت بومی

به قلم: سیروس داودی (دبیر شورای مشورتی خانه سمن‌های استان خوزستان)

حضور بیش از ۴۰ خبرنگار تخصصی حوزه میراث‌فرهنگی از سراسر کشور در خوزستان را نباید تنها یک بازدید مقطعی دانست؛ این رویداد، استراتژیک‌ترین بزنگاه فرهنگی-رسانه‌ای استان است. خوزستان در آستانه میزبانی از «چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی»، فرصتی بی‌بدیل برای پیوند میان مردم، میراث ملی و جذب سرمایه‌گذاری‌های کلان در اختیار دارد.

با این حال، برای آنکه این جشنواره از یک «رویداد گذرا» به یک «جریان توسعه‌آفرین» تبدیل شود، بازنگری در چند محور کلیدی ضروری است:

۱. بومی‌سازی بدنه اجرایی؛ شرط نفوذ اجتماعی جشنواره

خوزستان با دارا بودن سرمایه‌های انسانی خلاق در حوزه‌های رسانه و فرهنگ، نباید در ساختار اجرایی جشنواره به حاشیه رانده شود. پیشنهاد مشخص ما این است که در ترکیب هشت‌گانه کمیته‌های جشنواره، حتماً از نیروهای متخصص بومی یا رابطان مستقیم استانی استفاده شود. نادیده گرفتن توانمندی مجریان، هنرمندان و متخصصان خوزستانی در مراسم‌های افتتاحیه و اختتامیه، جشنواره را از بستر اجتماعیِ میزبان جدا کرده و پیوند میان رویداد و بدنه جامعه را سست می‌کند.

۲. سمن‌ها؛ حلقه مفقوده در مردمی‌سازی میراث

سازمان‌های مردم‌نهاد (NGOs) به عنوان پل ارتباطی حاکمیت و جامعه، نقشی غیرقابل جایگزین در حفظ آثار باستانی دارند. خانه سازمان‌های مردم‌نهاد خوزستان همواره کوشیده است با تسهیل ارتباط خبرنگاران با لایه‌های عمیق اجتماعی، روایت‌های محلی و دقیق‌تری از بافت فرهنگی استان ارائه دهد. با این حال، بی‌توجهی به ظرفیت سمن‌ها و عدم بهره‌گیری از شبکه گسترده «انجمن‌های اولیا و مربیان» در مسیر آموزش عمومی، یکی از چالش‌های جدی در مسیر مشارکت اجتماعی این جشنواره محسوب می‌شود.

۳. از رویداد نمایشی به فرآیند آموزشی

در نشست با مدیرکل میراث‌فرهنگی استان و دبیر جشنواره، پیشنهاد برگزاری کارگاه‌های آموزشی تخصصی با اعطای گواهی معتبر مطرح شد. این اقدام می‌تواند جشنواره را از یک پوسته نمایشی خارج کرده و به یک میراث ماندگار آموزشی برای خبرنگاران و فعالان مدنی تبدیل کند. هرچند تلاش‌های مدیریت میراث‌فرهنگی استان در میزبانی شایسته قابل تقدیر است، اما ماندگاری این اثر در گروی «تولید دانش» است.

۴. پیوند میراث با دیپلماسی اقتصادی

میزبانی از ۴۰ خبرنگار ملی، فرصتی طلایی برای معرفی ظرفیت‌های اقتصادی و گردشگری استان بود. ایجاد بستری برای دیدار این گروه با استاندار یا معاونین اقتصادی، می‌توانست خوزستان را نه فقط به عنوان یک «موزه»، بلکه به عنوان یک «قطب سرمایه‌گذاری» در سطح ملی معرفی کند.

جمع‌بندی: روایت به مثابه ابزار توسعه

خوزستان بیش از آنکه به ثبت چند تصویر گذرا نیاز داشته باشد، تشنه بهره‌برداری هوشمندانه از فرصت‌های رسانه‌ای است. جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی تنها زمانی به نقطه اثرگذاری واقعی می‌رسد که به رسانه‌های بومی، سمن‌ها و کنشگران محلی اعتماد کند.میراث‌فرهنگی باید به ابزاری برای «توسعه»، «گفت‌وگو» و «تصمیم‌سازی» تبدیل شود تا بتواند مسیرهای جدیدی را برای آینده روشن این مرز و بوم بگشاید.