سید عباس جزایری: چرا حاکمیت باید زیرساخت را به بخش خصوصی بسپارد؟

لزوم توسعه «هوش مصنوعی بومی» و بازتعریف گردشگری سالمندان؛ چرا حاکمیت باید زیرساخت را به بخش خصوصی بسپارد؟

خلاصه کلیدی:
مواجهه با نسل‌های جدید (Gen Z و Gen Alpha) و گذار دموغرافیک ایران به سوی پیری جمعیت در دو دهه آینده، نیازمند ابداع «هوش مصنوعی بومی» و برنامه‌ریزی داده‌محور است. وابستگی به بسترهای خارجی بدون تسلط بر الگوریتم‌ها، ریسک عمیق علمی و فرهنگی ایجاد می‌کند. راهکار عملیاتی در تقسیم وظایف است: حاکمیت باید زیرساخت سخت‌افزاری را آماده کند و تفویض اختیارات کاربردی و نرم‌افزاری را به بخش خصوصی واگذار نماید.

تهران — در ادامه نشست هم‌اندیشی استادان و فعالان گردشگری به مناسبت هفته گردشگری (سه شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵) در موزه دفینه—که به همت خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد—رویکردهای زیرساختی، آموزشی و آینده‌پژوهانه در حوزه تغییرات جمعیتی و فناوری‌های نوین تبیین گردید.

سید عباس جزایری، کارشناس و فعال ارشد صنعت گردشگری، در سخنان خود با تاکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای نسل‌های جدید و مواجهه با پدیده سالمندی جمعیت، نقشه راه تفکیک وظایف حاکمیت و بخش خصوصی در عصر هوش مصنوعی را تشریح کرد.

خطر وابستگی به ابزارهای خارجی و ضرورت آموزش تصمیم‌گیرندگان

سید عباس جزایری با اشاره به پذیرش بی‌شباهت هوش مصنوعی در میان نسل Z و نسل آلفا، هشدار داد که غفلت از توسعه فناوری داخلی، پیامدهای نگران‌کننده‌ای برای استقلال علمی و اجرایی کشور خواهد داشت:

• حرکت به سوی «هوش مصنوعی بومی»: بخش عمده‌ای از نسل جدید به صورت روزمره از ابزارهای الگوریتمی بهره می‌برند. در صورتی که نتوان به سمت بومی‌سازی بسترها حرکت کرد، نسل آینده در حوزه گردشگری و علوم پایه وابستگی شدیدی به پلتفرم‌هایی پیدا می‌کند که کشور هیچ احاطه‌ای بر روند توسعه آن‌ها ندارد.

• آموزش مسئولان در گام اول: بزرگ‌ترین چالش فعلی، عدم شناخت صحیح متولیان و تصمیم‌گیرندگان دولتی از چیستی و کارکردهای هوش مصنوعی است. نخستین اقدام استراتژیک، آموزش مسئولان ارشد برای شناخت AI به عنوان «ابزار توسعه» است؛ در مرحله بعد، این آموزش باید به بدنه دفاتر خدمات مسافرتی و فعالان اجرایی تزریق شود.

هوش مصنوعی؛ کلید مدیریت ابرچالش «گردشگری سالمندان»

این فعال صنعت گردشگری با تاکید بر اینکه برنامه‌ریزی‌های کلان باید فراتر از بحران‌های مقطعی و معطوف به آینده باشد، به یک دگرگونی ساختاری در ساختار جمعیتی کشور اشاره نمود:

1. پیش‌بینی سالمندی ۶۰ درصدی جمعیت: بر اساس برآوردهای جمعیتی، طی ۲۰ سال آینده حدود ۶۰ درصد از جمعیت ایران را سالمندان تشکیل خواهند داد؛ در حالی که ساختارهای دولتی هنوز هیچ برنامه عملیاتی برای «گردشگری سالمندان» (Accessible & Senior Tourism) تدوین نکرده‌اند.

2. پشتیبانی هوشمند از گردشگران سالمند: هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها، قدرتمندترین ابزار برای مدیریت، تخصیص خدمات، طراحی مسیرهای مناسب‌سازی‌شده و برنامه‌ریزی سفر برای جامعه سالمند در آینده خواهد بود.

مدل دوگانه‌ی توسعه: زیرساخت دولتی، کاربرد خصوصی

سید عباس جزایری برای بالندگی این فناوری و همگامی با تورم تغییرات جهانی، مدل دوگانه‌ای برای تقسیم کار ملی پیشنهاد کرد:

• بخش زیرساختی و سخت‌افزاری (حاکمیتی): وظیفه دولت و دستگاه‌های متولی، تأمین امنیت، پهنای باند، سرورها و آماده‌سازی زیرساخت‌های پایه است.

• بخش کاربردی و نرم‌افزاری (بخش خصوصی): دولتمردان باید با اعتماد کامل و تفویض اختیار به بخش خصوصی، توسعه نرم‌افزارها، ابزارهای تخصصی و ارائه خدمات هوشمند در سطح ملی و بین‌المللی را به فعالان این بخش واگذار نمایند.

به باور کارشناسان حاضر در نشست موزه دفینه، هوش مصنوعی زمانی به ابزاری نجات‌بخش تبدیل خواهد شد که حاکمیت بسترهای زیرساختی را آماده کرده و با آموزش تصمیم‌گیرندگان و اعتماد به بخش خصوصی، زمینه را برای پاسخی هوشمندانه به نیازهای نسل جدید و پیری جمعیت فراهم سازد.