سیاوش ایمنی: چرا هوش مصنوعی منتظر حل مشکلات ما نمی‌ماند؟

آینده‌پژوهی و مدیریت بحران در گردشگری؛ چرا هوش مصنوعی منتظر حل مشکلات ما نمی‌ماند؟

خلاصه کلیدی:
مواجهه با هوش مصنوعی در صنعت گردشگری نیازمند عبور از «فناوری‌هراسی» و حرکت به سمت «مدیریت راهبردی داده» است. خدمات به‌ظاهر رایگان پلتفرم‌های جهانی بر پایه یادگیری ماشین (Machine Learning)، در واقع سازوکاری هوشمند برای استخراج داده‌های بومی جوامع است. در شرایط بحران و کاهش حضور فیزیکی گردشگران، ابزارهای دیجیتال مانند NFT و الگوریتم‌های تحلیلی، زیرساخت بازتعریف مالکیت میراث، تحلیل رفتاری نسل جدید (Gen Z) و بومی‌سازی الگوهای توسعه را فراهم می‌سازند.

تهران — در ادامه نشست هم‌اندیشی استادان و فعالان گردشگری به مناسبت هفته گردشگری (سه شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵) در موزه دفینه—که به همت خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد—ابعاد ساختاری، حقوقی و آینده‌پژوهانه مواجهه با فناوری‌های نوظهور بررسی شد.

دکتر سیاوش ایمنی قشلاق، استادیار مدیریت کارآفرینی گردشگری در دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ تهران، در این نشست با ارائه تحلیلی جامع بر ضرورت تدوین نقشه راه بومی و بکارگیری هوش مصنوعی در مدیریت شرایط بحران تاکید کرد.

رمزگشایی از خدمات رایگان AI و حل چالش‌های حقوقی میراث

دکتر سیاوش ایمنی قشلاق با اشاره به اینکه هر ابزار جدیدی دارای ابعاد مثبت و منفی هم‌زمان است، به تحلیل ماهیت واقعی ابزارهای نوظهور پرداختی و راهکارهای فناورانه برای حل چالش‌های میراث فرهنگی اشاره نمود:

• دیجیتالی‌سازی و تثبیت مالکیت با NFT: در حوزه میراث فرهنگی—که همواره با چالش‌های نگهداری اشیاء و پیچیدگی‌های حقوقی همراه است—فناوری‌هایی نظیر NFT و هوش مصنوعی می‌توانند با ثبت، مستندسازی و دیجیتالی‌سازی آثار، تعاریف این حوزه و موضوع مالکیت را به صورتی شفاف و بازنوشت‌ناپذیر تثبیت کنند.

• تحلیل اقتصادی یادگیری ماشین (Machine Learning): ارائه‌دهندگان جهانی، ابزارهای هوش مصنوعی را نه از روی لطف، بلکه برای آموزش مدل‌های خود بر پایه داده‌های ورودی کاربران عرضه می‌کنند. این پلتفرم‌ها داده‌های ارزشمند لایه‌های مختلف جامعه (از روستاها و جوامع محلی تا صنایع سنگین، پزشکی و حقوق) را بلعیده و تجمیع می‌کنند.

• عدم توقف سیر فناوری در شرایط بحران: فناوری هوش مصنوعی منتظر رفع مشکلات داخلی یا پایان شرایط بحرانی و جنگی در یک کشور نمی‌ماند. سیر توسعه جهانی با سرعت شتابان ادامه دارد و لزوم توجه هم‌زمان به آن حتی در سخت‌ترین شرایط کاملاً حیاتی است.

۵ محور کلیدی در نقشه راه بومی‌سازی هوش مصنوعی و گردشگری

این استادیار دانشگاه علم و فرهنگ با تأکید بر اینکه نشست‌های تخصصی باید از پرداختن به کاربردهای عمومی یا تهدیدهای کلی عبور کرده و خروجی‌های راهبردی ارائه دهند، ۵ محور اصلی زیر را برای برنامه‌ریزان و مدیران مطرح کرد:

1. مسئله‌شناسی صنعت گردشگری و هتلداری در بحران: تبیین نقش فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی در جبران کاهش حضور فیزیکی مسافران و ارائه خدمات جایگزین در شرایط افت تقاضا.

2. شناخت بدون ترس از فرصت‌ها و تهدیدها: بهره‌گیری از توان محاسباتی و پردازش آنی داده‌ها بدون فناوری‌هراسی، هم‌زمان با مدیریت ریسک‌های مربوط به امنیت داده‌ها و دگرگونی‌های بازار کار.

3. تحلیل رفتاری نسل جدید (نسل Z) و سبک زندگی آینده: دست‌یابی به شناخت دقیق از الگوهای رفتاری نسل جدید و تطبیق دادن هم‌افزایانه سیر حرکت فناوری با حل مسائل بومی کشور.

4. بومی‌سازی سیاست‌ها و پرهیز از کپی‌برداری: مدل توسعه ایران به دلیل شرایط و محدودیت‌های خاص، نمی‌تواند نسخه برداری محض از کشورهایی چون سنگاپور یا اسپانیا باشد؛ لذا سیاست‌گذاری باید متناسب با ظرفیت‌ها و الزامات داخلی انجام گیرد.

5. سرمایه‌گذاری بر زیرساخت، آموزش و تحقیق و توسعه (R&D): ارتقای زیرساخت‌های ارتباطی، آموزش‌های تخصصی و رصد مستمر تحقیق و توسعه به عنوان پیش‌شرط‌های اصلی همراهی با جریان جهانی.

به باور کارشناسان حاضر در نشست موزه دفینه، هوش مصنوعی تنها زمانی به ابزاری گره‌گشا تبدیل می‌شود که با رویکردی بومی‌سازی‌شده، مبتنی بر تحقیق و توسعه و بدون ترس از تغییر، در خدمت زنجیره ارزش گردشگری و هتلداری کشور قرار گیرد.