ماموریت مرمت نینوا به کارشناسان اسپانیایی واگذار شد

تیمی از پژوهشگران و متخصصان مرمت آثار تاریخی از کشور اسپانیا راهی عراق خواهند شد. این اقدام در پی تصمیم وزارتخانه مربوطه در بغداد صورت می‌گیرد و مسئولیت کاوش و حفاظت از بقایای تاریخی شهر کهن نینوا را بر عهده آنان می‌گذارد.

خبرگزاری بین‌المللی عراق با انتشار این خبر و به نقل از مقامات میراث فرهنگی عراق اعلام کرد که سفر این گروه و توافق حاصل شده، نشان‌دهنده عزم مشترک دو کشور برای پاسداری و باززنده‌سازی گنجینه‌های باستان‌شناسی موجود در استان نینوا است.

گفتنی است این تصمیم در حالی اتخاذ شده که حدود یک دهه پیش، وزارتخانه میراث فرهنگی ایران تفاهمنامه‌ای برای همکاری دوجانبه در زمینه نجات‌بخشی و مرمت آثار تاریخی حاشیه رودهای دجله و فرات با همتای عراقی خود امضا کرده بود.

در آن مذاکرات عنوان شده بود که ایران آمادگی خود را برای مرمت ایوان مدائن و دیگر آثار تاریخی عراق و نیز تبادل گروه‌های کارشناسی میان دو کشور اعلام می‌کند.

با این حال، از آن زمان تاکنون نه تنها هیچ طرح مشترک باستان‌شناسی یا مرمتی بین ایران و عراق محقق نشده، بلکه آن توافقنامه نیز به دست فراموشی سپرده شده است.

اکنون خبرگزاری بین‌المللی عراق با انتشار خبر اعزام کارشناسان اسپانیایی برای کاوش و مرمت در نینوا اعلام کرده که این محوطه با داشتن بیش از ۲۷۰۰ نقطه باستانی که بسیاری از آنها به تازگی شناسایی شده‌اند، یکی از مهم‌ترین و در عین حال آسیب‌پذیرترین مناطق فرهنگی این کشور به شمار می‌رود.

دولت عراق هم‌اکنون حضور باستان‌شناسان و مرمتگران اسپانیایی در استان نینوا را تسهیل کرده و هدف از این کار، تثبیت وضعیت و صیانت از محوطه‌های باستانی این استان عنوان شده است.هیئت اسپانیایی نیز در دیدار با مسئولان میراث فرهنگی نینوا، اشتیاق خود را برای تقویت مشارکت بین‌المللی با هدف گسترش همکاری و اجرای برنامه‌های آموزشی تخصصی اعلام کرده‌اند.این گروه متعهد شده است که برای تشویق ظرفیت‌های بومی و کمک به بازگرداندن استان موصل به جایگاه شایسته خود در نقشه فرهنگی جهان تلاش خواهد کرد.

پایتخت بزرگ تمدن میان‌رودان

بر اساس گزارش‌ها، سازمان یونسکو نینوا را محوطه‌ای گسترده در عراق و یکی از مراکز بسیار مهم فرهنگی جهان باستان معرفی کرده که نقشی کلیدی در پیشرفت تمدن بشری ایفا کرده است.

طبق اعلام این نهاد بین‌المللی، نینوا بزرگترین کلان‌شهر دوران باستان در منطقه میان‌رودان بود که شاخه‌های گوناگون هنر و دانش از آن سرچشمه می‌گرفت. آشوریان این شهر را به عنوان مرکز سیاسی خود انتخاب کردند و این شهر کهن در کنار نخستین پایتخت مذهبی آنان (آشور) قرار داشت.

کاوش‌های انجام شده در تپه اصلی نینوا (کویونیجک) نشان می‌دهد که این منطقه حدود ۶ هزار سال پیش از میلاد مسکونی شده بود. نینوا اقامتگاهی سلطنتی بود که حدود ۷۰۰ سال پیش از میلاد، توسط پادشاهی به نام سناخریب به عنوان پایتخت آشوریان بنیان نهاده شد. جانشینان وی نیز تا زمان نابودی این شهر در سال ۶۱۲ پیش از میلاد در آنجا سکونت داشتند.

دیوارهای شهر نینوا بیش از ۱۲ کیلومتر گستردگی دارد و شش دروازه این شهر تاکنون مورد کاوش باستان‌شناسی قرار گرفته است. در تپه «کویونجیک»، تالار تخت‌گاه کاخ سناخریب قرار دارد که برخی از سنگ‌نگاره‌های آن فتوحات پادشاه آشور را به تصویر کشیده‌اند.

تخریب انبار سلاح آشوریان به دست داعش

تپه «یونس نبی» در نینوا که به گفته باستان‌شناسان انبار سلاح امپراتوری آشور بوده، در فاصله ۱.۶ کیلومتری جنوب تپه «کویونجیک» واقع شده است. این تپه تاریخی با خانه‌هایی احاطه شده که پیرامون مسجدی گرد آمده‌اند و آرامگاه مشهور حضرت یونس نیز در همین مکان قرار دارد.

ویرانه‌های نینوا در استان نینوا و شهر موصل عراق جای گرفته است. تپه‌های مویونجیک و یونس نبی نیز در همین محدوده هستند. از این محوطه باستانی، پیکره‌های آشوری بسیاری به جای مانده و کاوش‌های باستان‌شناسی نیز به اشیای زیادی از جمله لوح‌های میخی به خط عیلامی دست یافته که بیشتر آنها در موزه‌های مختلف جهان نگهداری می‌شوند.

در فاصله سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷، گروه تروریستی داعش موصل و نینوا را به اشغال خود درآورد و به گفته دولت عراق، آنان در این مدت ۱۱ گودال عمیق با بولدوزر در محوطه شهر باستانی نینوا حفر کردند. آنان چندین اثر تاریخی را نابود کرده و خسارات زیادی به این محوطه باستانی وارد آوردند.

دولت عراق اکنون امیدوار است با ورود هیئت اسپانیایی به استان نینوا، بتواند کاوش‌های باستان‌شناسی در این شهر کهن را تداوم بخشد و با یافتن آثار تازه، گردشگری فرهنگی کشورش را تقویت کرده و گام‌های بیشتری برای حفاظت از این محوطه بی‌نظیر در تمدن میان‌رودان بردارد.