دزفول؛ نگهبان ۲۴۴ هکتار بافت کهن/ پرونده جهانی شدن هنر خراطی در راه است

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان دزفول در گفت‌وگویی اختصاصی با یک پایگاه خبری، به گستردگی محدوده تاریخی این شهر اشاره کرد و گفت: وسعت بافت قدیمی دزفول نزدیک به ۲۴۴ هکتار برآورد می‌شود. طی سال‌ها، تعدادی از عمارت‌ها از بین رفته‌اند و برخی نیز در دوران دفاع مقدس ساخته شده‌اند. بسیاری از ساختمان‌های باقی‌مانده نیز دچار دگرگونی شده‌اند که بخشی از آن‌ها با همت صاحبانشان نوسازی شده‌اند.

وی ادامه داد: تا به امروز، ۸۱ بنای مسکونی در این محله‌های تاریخی در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌اند. با این حال، شمار کل خانه‌ها بسیار فراتر از این عدد است و به دلیل پایش مستمر، ارائه آمار قطعی ممکن نیست؛ چرا که شرایط بناها پیوسته در حال دگرگونی است، مثلاً روشن می‌شود کدام یک هنوز پابرجا هستند.

نوسازی‌های پویا و الحاق به ساختمان قطب

این مقام مسئول اظهار داشت: بخشی از عمارت‌هایی که در دست بازسازی هستند، در چارچوب برنامه الحاق به بنای قطب در محدوده کهن دزفول تعریف شده‌اند. به همین خاطر، آمار خانه‌های در حال مرمت همواره در نوسان است.

جهانی شدن؛ از کپو تا پامنار

رئیس اداره میراث فرهنگی دزفول درباره پرونده‌های بین‌المللی این شهرستان توضیح داد: هنر دستی کپوبافی دزفول موفق به دریافت عنوان جهانی شده و هم‌اکنون نیز پیگیر ثبت جهانی روستای پامنار به عنوان یک مقصد سفر هستیم که در خارج از حریم شهر واقع شده است.

او در ادامه گفت: در بخش هنرهای سنتی نیز پرونده‌هایی مانند فن خراطی در مرحله آماده‌سازی برای ارسال به سازمان‌های بین‌المللی قرار دارد.

اولویت نخست؛ صیانت از خانه‌های ثبت‌شده ملی

وی درباره مهم‌ترین برنامه‌های این نهاد بیان کرد: هدف اصلی ما، حفاظت از عمارت‌هایی است که در فهرست ملی جای گرفته‌اند و پس از آن، خانه‌هایی که دارای اهمیت تاریخی هستند. برای بناهای ثبت ملی، خود اداره میراث فرهنگی به صورت مستقیم وارد عمل می‌شود و برای خانه‌های باارزش تاریخی که ثبت نشده‌اند، از طریق جذب سرمایه‌گذار یا ترغیب مالکان اقدام می‌کنیم.

او با تأکید بر نظارت پیوسته بر محله تاریخی گفت: ما به شکل عملی، به صورت شبانه‌روزی در بافت حضور داریم و صاحبان املاک را به بازسازی و نگهداری از خانه‌هایشان تشویق می‌کنیم. زمانی که انگیزه‌های کافی وجود نداشته باشد و شهروندان با ارزش تاریخی ساختمان‌ها آشنا نباشند، گاهی ترجیح می‌دهند ملک را ویران کرده و ساختمانی چندطبقه احداث کنند.

دانلود رایگان

• شماره 12 مجله تحلیلی_تخصصی گردشگری سفرنویسان

• شماره ۱۱ مجله سفرنویسان

• شماره 10 ؛ ویژه نامه نوروز 1404

• شماره ۹ ویژه نامه “صنعت گردشگری و دولت چهاردهم”

عمارت قطب؛ قلب زنده محله تاریخی

رئیس اداره میراث فرهنگی دزفول با اشاره به کارکرد اجتماعی بناهای تاریخی گفت: امروزه هیچ‌کس جرات تخریب بنای قطب را به خود نمی‌دهد. این خانه زنده و پر از خاطره است؛ مردم به آن علاقه دارند، در آن جشن برگزار می‌کنند، مراسم مولودی و عزاداری در آن برپا می‌شود.

او افزود: وقتی چنین فضاهایی در بافت فعال باشند، تپش زندگی در محله تندتر می‌شود و تا زمانی که این تپش‌ها به هم پیوسته باشند، قلب بافت تاریخی زنده خواهد ماند.

مقررات احداث؛ مطابق الگوی گذشته

وی درباره ممنوعیت‌های ساخت‌وساز در محدوده تاریخی گفت: در این ناحیه، قانون تحدید ارتفاع حاکم است و مالکان حق ندارند بیش از حد مجاز تعیین‌شده ساخت‌و‌ساز کنند. ارتفاع ساختمان باید مطابق با ضوابط ارتفاعی و حتی بر پایه نقشه‌های سال ۱۳۳۵ باشد؛ اگر بنایی تک‌طبقه بوده، باید تک‌طبقه بماند، اگر حیاط داشته، همان الگو حفظ شود.

او تأکید کرد: نما باید به سبک سنتی و با مواد اولیه تعریف‌شده قدیمی اجرا شود و افزوده‌هایی مانند سایبان‌های پیش‌ساخته و موارد مشابه مجاز نیست؛ حتی اگر دیواری جدید باشد، باید به شیوه قدیم چیده شود.

پشتیبانی مشروط؛ نوع کاربری تعیین‌کننده است

رئیس اداره میراث فرهنگی دزفول درباره شکل کمک‌ها گفت: حمایت ما به صورت پرداخت نقدی مستقیم نیست؛ اما اگر خانه دارای کاربری اقامتی، خدماتی، پذیرایی یا فرهنگی باشد و به ایجاد شغل بینجامد، از آن پشتیبانی می‌کنیم. اما اگر صرفاً برای سکونت شخصی بازسازی شود، کمک مالی در کار نخواهد بود.

دگرگونی دو ساله در محله تاریخی

وی در پایان یادآور شد: در طول دو سال گذشته که مدیریت این مجموعه را عهده‌دار بوده‌ام، به راستی تحولی در بافت تاریخی دزفول رخ داده و استقبال عمومی از نوسازی و احیای خانه‌ها به شکل محسوسی بیشتر شده است.